
Kokapena Campanario.
Diametroa (cm-tan) 105.8
Brontzezko altuera 74.3
Ertza 8.8
Gutxi gorabeherako pisua (kilotan) 449
Burdinola urtea 1604
Deskribapena La campana tiene asas compuestas. En el tercio, entre cuatro cordones, encontramos una inscripción en latín, que viene a decir la advocación epigráfica y el año de fundición: “IHS ✱ MIA ✱ SANCTE ✱ PETRE ✱ ORAPRONOBIS ✱ ANNO ✱ I 6 O 4 ✱”. Su traducción al castellano sería: “JESUS ✱ SAN ✱ PEDRO ✱ RUEGA POR NOSOTROS ✱ AÑO ✱ 1604 ✱”. En el medio, a las 06, aparece una cruz de calvario potenzada y enclavada, formada por estrellitas de ocho puntas. En el medio pie, entre cuatro cordones, vemos otra inscripción latina que parece interpretar una letanía de la siguiente forma: "SANCTE ✱ DEVS ✱ SANCTE ✱ FORTIS ✱ SANCTE ✱ ET ✱ INMORTALI ✱ MISERERENOBIS ✱✱✱✱✱✱✱”. Su traducción al castellano quedaría así: "SANTO ✱ DIOS ✱ SANTO ✱ FUERTE ✱ SANTO ✱ E ✱ INMORTAL ✱ MISERICORDIOSO ✱✱✱✱✱✱✱".
Kanpaiak helduleku konposatuak ditu. Erdiko herenean, lau soken artean, latinezko inskripzio bat aurkitzen dugu, dedikazio epigrafikoa eta galdaketa urtea adierazten dituena: “IHS ✱ MIA ✱ SANCTE ✱ PETRE ✱ ORAPRONOBIS ✱ ANNO ✱ I 6 O 4 ✱”. Bere itzulpena hau litzateke: “JESUS ✱ SANTU ✱ PEDRO ✱ OTOITZ EGIN GUREGATIK ✱ URTEA ✱ 1604 ✱”. Erdian, 6etan, Kalbarioko gurutze indartsu eta josturadun bat agertzen da, zortzi puntako izarrek osatua. Oin erdian, lau parpailen artean, latinezko beste inskripzio bat ikusten dugu, letania bat honela interpretatzen duela dirudiena: “SANCTE ✱ DEVS ✱ SANCTE ✱ FORTIS ✱ SANCTE ✱ ET ✱ INMORTALI ✱ MISERERENOBIS ✱✱✱✱✱✱✱”. Hauxe izango litzateke bere euskarara itzultzea: “SANTUA ✱ JAINKOA ✱ SANTUA ✱ INDARTSUA ✱ SANTUA ✱ ETA ✱ HILZEZINA ✱ ERRUKIOSOA ✱✱✱✱✱✱✱”.
Koroa Compuestas.
Hirugarrena (T) (Dos cordones).
“IHS ✱ MIA ✱ SANCTE ✱ PETRE ✱ ORAPRONOBIS ✱ ANNO ✱ I 6 O 4 ✱”.
(Dos cordones).
Medio (M) (06) (Cruz de calvario potenzada y enclavada, formada por estrellitas de ocho puntas).
Oin erdia (MP) (Dos cordones).
"SANCTE ✱ DEVS ✱ SANCTE ✱ FORTIS ✱ SANCTE ✱ ET ✱ INMORTALI ✱ MISERERENOBIS ✱✱✱✱✱✱✱”.
(Dos cordones).
Prima Re# 4ª
Kanpai-jotze tradizionala Muy probablemente la campana repicase en la gran mayoría de veces (por los desgastes tan profundos que existen), aunque quizás pudo tocar de otras formas, puede que sin moverse, pero de alguna manera (al observar otros desgastes a las 12 y 06). En cuanto a toques, estamos seguros de que se realizarían algunos comunes que podamos conocer, dentro de las jerarquías de toques tradicionales, aunque dada la antigüedad de la campana, puede que tocase otros toques diferentes que no se conozcan de normal.
Kanpaiak ziurrenik denbora gehienean jotzen zuen (higadura handia kontuan hartuta), nahiz eta beste modu batzuetan ere jo zezakeen, agian mugitu gabe, baina nolabait (12 eta 06ko beste higadura batzuek frogatzen duten bezala). Dei-jotze-ereduei dagokienez, ziur gaude ezagutzen ditugun ohiko batzuk erabiliko zituela, dei-jotze-hierarkia tradizionalaren barruan, nahiz eta kanpaiaren adina kontuan hartuta, beste eredu ez hain ohiko batzuk ere jo zitzakeen.
Oraingo kanpaia jotzen Ya que la campana carece de badajo, es muy probable que nunca toque.
Kanpaiak klarineterik ez duenez, oso litekeena da inoiz ez jotzea.
Uztarria Madera, posiblemente para fijar la campana sin moverse.
Jatorrizko egoera Es posible que la campana cuente con su localización e instalaciones originales, a excepción del badajo que tendría.
Baliteke kanpaiak bere jatorrizko kokapena eta instalazioak mantentzea, izango zuen klariona izan ezik.
Aurreko egoera No sabemos si podría haberse mantenido de alguna otra forma, más que con el badajo.
Ez dakigu txalotaz gain beste modu batera mantendu zitekeen.
Egungo egoera La campana, localizada en el hueco izquierdo de la espadaña (a vista de campanero), retiene unos pocos excrementos de palomas, pero para nada afectan a su sonoridad. Cuenta con un yugo de madera aparentemente diseñado para fijar dicha campana y no moverse, ya que en sus ejes y cojinetes no hay grasa; sujeta la campana mediante cuñas contrapuestas. Carece de badajo que lógicamente tuvo.
Kanpaiak, kanpai-hormaren ezkerreko irekiduran kokatua (kanpai-jotzailearen ikuspuntutik), uso-gorotz batzuk ditu, baina hauek ez diote batere eragiten bere soinuari. Zurezko uztarri bat dauka, kanpaia finkatzeko eta mugimendua eragozteko diseinatua, ardatzetan eta errodamenduetan ez baitago koiperik; kanpaia kontrajarritako ziriekin eusten du. Seguruenik lehen izan zuen klapoia falta zaio.
Ukimen-mekanismoak Posible antiguo badajo de hierro forjado.
Intervenciones La campana fue fundida en 1604, por fabricante desconocido. En algún momento tuvo que recibir el yugo de madera y el badajo que había, quizás de hierro forjado, que sería retirado después.
Kanpaia 1604an urtu zuen egile ezezagun batek. Noizbait, bertan zeuden egurrezko uztarria eta txaplata jaso behar izan zituen, agian burdina forjatuzkoak, geroago kenduko zituztenak.
Proposamenak Para restaurar y conservar de manera excelente, los valores culturales de la campana, proponemos que se tomen acabo las siguientes medidas en caso de próximas iniciativas.
- Recomendamos fabricar un nuevo badajo de hierro forjado, como seguramente fuesen el antiguo, para poder tocar la campana en los momentos oportunos.
Kanpaiaren balio kulturala bikain zaharberritu eta kontserbatzeko, neurri hauek proposatzen ditugu etorkizuneko proiektuetarako:
- Burdina forjatuzko klaustro berri bat egitea gomendatzen dugu, jatorrizkoaren antzekoa, kanpaia une egokietan jo ahal izateko.
Valoración Campana muy interesante; en caso de rotura solo se permite su soldadura, y la sustitución por una réplica u otra campana.
Instalazioa La instalación es tradicional en relación al lugar, por lo tanto debe de ser conservada además de restaurada, para proteger los valores culturales, artísticos e históricos del instrumento. Cualquier mecanización deberá de respetar todas estas características, además de reproducir los toques tradicionales y permitir los toques manuales.
Diámetro 105.8
Altura 74.3
Borde 8.8
Peso aproximado 449
Año fundición 1604
Prima Re# 4ª
Fitxa-editorea HERNANDO CHICO, Ulises
Eguneratu 08-07-2026