Campá das horas (B) - Catedral de Santa María - LUGO (GALICIA)
Referència 6350
Referència 6350


Localización Linterna
Diámetro 120
Año fundición 1577
Descripción En la parte superior de la campana dice "IHS # ANNO # M # D # LXX # VII # PONTIFICE # MAXIMO # GREGORIO # XII REGE # PHILIPO # II # EPO # FERDINANDO # " / " # VELLOSILLO # "
El anagrama de Jesús, que debieron escribir "IHΣ", corresponde a la abreviatura de IHΣUΣ, y se escribe usualmente como IHS. Otra variante JHS procedería del latín, aunque la segunda letra es la Eta o E larga griega. Fue introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). Su significado es polivalente: para unos es el inicio del nombre de Jesús en griego, para otros son las siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DEL HOMBRE). Sin embargo se debe de tratar de Gregorio XIII, que fue Papa desde 1572 a 1585.
Felipe II fue Rey de España desde 1556 hasta 1598.
Fernando VELLOSILLO fue obispo de Lugo entre 1567 y 1587, según el OBISPADO DE LUGO 101 Obispos de Lugo.
Debajo del texto hay un pequeño crucifijo, así como una gran cruz con pedestal y tres clavos a un lado, y el escudo del obispo al otro.
Por debajo pone "AB E WARIA GRACIA PLENA DOWINVS TECVM BENEDICTA TV IN MVLIERIBVS # " "AVE MARIA GRATIA PLENA DOMINUS TECUM" es una variante del saludo angélico a María en Lc 1:28, donde escriben "AVE, GRATIA PLENA, DOMINUS TECUM" que puede traducirse como "TE SALUDO, LLENA DE GRACIA, EL SEÑOR ESTÁ CONTIGO" La inclusión del nombre de María, que en el relato evangélico figura en el versículo anterior, es habitual en estos textos. También es relativamente normal la confusión de GRACIA por GRATIA, en un momento en que las lenguas vulgares comienzan a tener más uso que el latín.
La separación entre los caracteres no sigue pautas concretas; al menos no hay diferenciación entre palabras. La utilización de algún signo hacia abajo como la "M" de "MARIA" y de "DOMINUS" indicaría igualmente un posible fundidor iletrado, que dispondría las letras que alguien le marcó. No obstante otras "M" están correctamente colocadas.
Tercio (T) (2 cordones)
"IHS # ANNO # M # D # LXX # VII # PONTIFICE # MAXIMO # GREGORIO # XII REGE # PHILIPO # II # EPO # FERDINANDO # " /
(2 cordones) /
(Crucifijo) " # VELLOSILLO # "
Medio (M) (00) (cruz con pedestal y tres clavos)
(06) (escudo del obispo) /
(3 cordones)
Medio pie (MP) (2 cordóns)
"AB E WARIA GRACIA PLENA DOWINVS TECVM BENEDICTA TV IN MVLIERIBVS # " /
(2 cordóns)
Prima Mi 5 -49
Hum Mi 4 -40
Tercera Sol 5 -26
Quinta Si 5 -45
Octava Mi 6 -27
Toques tradicionales de campanas Horas del reloj
Toques actuales de campanas Horas del reloj
Yugo Barras de hierro
Estado actual Asa badajera rota.
El sistema de fijación de la campana a la estructura metálica mediante barras de hierro y clavijas es el original del siglo XVI.
La campana tiene numerosas manchas producidas por excrementos de aves y por frutas.
Mecanismos de toque Mazo exterior por gravedad
Actuaciones urgentes Debe regularse el mazo para que se levante más y caiga con más fuerza para sonar más.
Propuestas La campana de los cuartos debe ubicarse encima de la campana de las horas, que a su vez se desplazará hacia abajo lo necesario para que las dos estén a la vista en la estructura de hierro del campanil.
Las barras de hierro y otras fijaciones se realizarán con técnicas y materiales tradicionales, para evitar la creación de pares termoeléctricos que producirían el desgaste de las partes más antiguas.
La campana debe ser limpiada, por dentro y por fuera, para recuperar la sonoridad original.
El toque debe realizarse única y exclusivamente mediante el mazo exterior, que puede ser actuado mediante medios electromecánicos, pero percutiendo siempre por gravedad, y quedando separado de la campana tras el toque.
En ningún caso debe ser dotada de electromazo externo.
Tampoco debe utilizarse para otro toque que no sean las horas, preferentemente de día y de noche y sin repetición.
Protección Protección genérica al encontrarse en un BIC declarado. No obstante debería incoarse expediente para declarar la campana y la instalación Bien Mueble de Interés Cultural.
Valoración En caso de rotura solamente puede ser soldada. Puede ser remplazada por una réplica.
Instalación La instalación es original y es preciso conservarla para proteger la sonoridad y otros valores culturales. Cualquier mecanización deberá conservar estas cualidades, reproducir los toques tradicionales.
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 24-10-2016
Referència 6350


Localización Lanterna
Diámetro 120
Año fundición 1577
Descripción Na parte superior da campá di "IHS # ANNO # M # D # LXX # VII # PONTIFICE # MAXIMO # GREGORIO # XII REGE # PHILIPO # II # EPO # FERDINANDO # " / " # VELLOSILLO # "
O anagrama de Jesús, que deberon escribir "IHΣ", corresponde á abreviatura de IHΣUΣ, e escríbese usualmente como IHS. Outra variante JHS procedería do latín, aínda que a segunda letra é o Eta ou E longa grega. Foi introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). O seu significado é polivalente: para uns é o inicio do nome de Jesús en grego, para outros son as siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DO HOME).
Con todo débese de tratar de Gregorio XIII, que foi Papa desde 1572 a 1585.
Felipe II foi Rei de España desde 1556 ata 1598.
Fernando VELLOSILLO foi bispo de Lugo entre 1567 e 1587, segundo o OBISPADO DE LUGO 101 Bispos de Lugo.
Debaixo do texto hai un pequeno crucifixo, así como unha gran cruz con pedestal e tres cravos ao carón, e o escudo do bispo ao outro.
Por baixo pon "AB E WARIA GRACIA PLENA DOWINVS TECVM BENEDICTA TV IN MVLIERIBVS # " "AVE MARIA GRATIA PLENA DOMINUS TECUM" é unha variante do saúdo angélico a María en Lc 1:28, onde escriben "AVE, GRATIA PLENA, DOMINUS TECUM" que pode traducirse como CHE SAÚDO, CHEA DE GRAZA, O SEÑOR ESTÁ CONTIGO" A inclusión do nome de María, que no relato evangélico figura no versículo anterior, é habitual nestes textos. Tamén é relativamente normal a confusión de GRAZA por GRATIA, nun momento en que as linguas vulgares comezan a ter máis uso que o latín.
A separación entre os carácteres non segue pautas concretas; polo menos non hai diferenciación entre palabras. A utilización dalgún signo cara abaixo como a "M" de "MARIA" e de "DOMINUS" indicaría igualmente un posible fundidor iletrado, que disporía as letras que alguén lle marcou. No entanto outras "M" están correctamente colocadas.
Tercio (T) (2 cordóns)
"IHS # ANNO # M # D # LXX # VII # PONTIFICE # MAXIMO # GREGORIO # XII REGE # PHILIPO # II # EPO # FERDINANDO # " /
(2 cordóns) /
(Crucifixo) " # VELLOSILLO # "
Medio (M) (00) (cruz con pedestal e tres cravos)
(06) (escudo do bispo) /
(3 cordóns)
Medio pie (MP) (2 cordóns)
"AB E WARIA GRACIA PLENA DOWINVS TECVM BENEDICTA TV IN MVLIERIBVS # " /
(2 cordóns)
Prima Mi 5 -49
Hum Mi 4 -40
Tercera Sol 5 -26
Quinta Si 5 -45
Octava Mi 6 -27
Toques tradicionales de campanas Horas do reloxo
Toques actuales de campanas Horas do reloxo
Yugo Barras de ferro
Estado actual Asa badalera rota.
O sistema de fixación da campá á estrutura metálica mediante barras de ferro e clavijas é o orixinal do século XVI.
A campá ten numerosas manchas producidas por excrementos de aves e por froitas.
Mecanismos de toque Mazo exterior por gravidade
Actuaciones urgentes Debe regularse o mazo para que se levante máis e caia con máis forza para soar máis.
Propuestas A campá dos cuartos debe situarse encima da campá das horas, que á súa vez se desprazará cara abaixo o necesario para que as dúas estean á vista na estrutura de ferro do campanil.
As barras de ferro e outras fixacións realizaranse con técnicas e materiais tradicionais, para evitar a creación de pares termoeléctricos que producirían o desgaste das partes máis antigas.
A campá debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
O toque debe realizarse única e exclusivamente mediante o mazo exterior, que pode ser actuado mediante medios electromecánicos, pero percutiendo sempre por gravidade, e quedando separado da campá tras o toque.
En ningún caso debe ser dotada de electromazo externo.
Tampouco debe utilizarse para outro toque que non sexan as horas, preferentemente de día e de noite e sen repetición.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente para declarar a campá e a instalación Ben Moble de Interese Cultural.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha réplica.
Instalación A instalación é orixinal e é preciso conservala para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais.
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 24-10-2016