San Xiao maior (3) - Concatedral de San Xiao - FERROL (GALICIA)
Referència 6354
Referència 6354


Localización Torre de las campanas
Diámetro 129
Altura 109
Borde 13
Fundidor DE LA SOTA LÓPEZ, JUAN MARÍA
Año fundición 1893
Descripción La campana lleva una breve inscripción en la parte superior, difícil de documentar por numerosos defectos de fundición de la campana: "... JULIAN ORAPRONOBIS" que puede traducirse como (SAN) JULIÁN RUEGA POR NOSOTROS.
En el medio exterior hay una cruz con pedestal - dos cirios en el pedestal con una pequeña custodia en un extremo y Santa Bárbara en el otro.
En el medio interior hay una curiosa variación de las famosas características de las campanas: "CIMBALUM - QUE / POPULUM VOCO / CONGREGO CLERO / NIMBUM FUGO / DEFUNCTOS PLORO E FESTAS QUE HONORO"
Lo habitual es escribir "POPULUM VOCO CONGREGO CLERO NIMBUM FUGO DEFUNCTOS PLORO FESTAS DECORO" La expresión QUE en latín va unida a la palabra anterior y significa "Y" por lo que carece de sentido al principio de la frase latina "CIMBALUMQUE", pues significaría Y LAS CAMPANAS y es innecesaria al final, sobre todo tras añadir E (que no es latín). Una traducción posible sería (COMO) LAS CAMPANAS, LLAMO AL PUEBLO, CONGREGO AL CLERO, ALEJO TORMENTAS, LLORO DIFUNTOS Y HONORO LAS FIESTAS.
Finalmente en la parte inferior pone "JUAN MA DELA SOTA DE LUGO LAHÎZO SÎENDO RECTOR EL L # D # ANÎCETO LUÎS PÎNAQUE # Y ALCALDE" / "D # RÎCARDO GONZALEZ CAL EN 1893" que debieron escribir JUAN MARÍA DE LA SOTA DE LUGO LA HIZO SIENDO RECTOR EL LICENCIADO DON ANICETO LUIS PINAQUE Y ALCALDE DON RICARDO GONZALEZ CAL EN 1893.
En la inscripción las íes llevan tilde, característica muy poco usual en las campanas.
Tercio (T) (2 cordones) /
"... JULIAN ORAPRONOBIS" /
(2 cordones) /
(guirnalda de triángulos invertidos)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal - dos cirios en el pedestal con una pequeña custodia en un extremo y Santa Bárbara en el otro)
(06) "CIMBALUM - QUE / POPULUM VOCO / CONGREGO CLERO / NIMBUM FUGO / DEFUNCTOS PLORO" /
(3 cordones) /
(06) "E FESTAS QUE HONORO"
Medio pie (MP) "JUAN MA DELA SOTA DE LUGO LAHÎZO SÎENDO RECTOR EL L # D # ANÎCETO LUÎS PÎNAQUE # Y ALCALDE" /
(cordón) /
"D # RÎCARDO GONZALEZ CAL EN 1893"
(3 cordones)
Prima Reb 4 +17
Hum Re 3 -45
Tercera Fa 4 -11
Quinta Sol 4 +41
Octava Mib 5 -45
Toques tradicionales de campanas Probablemente repique con una soga desde el pie de la torre y repique también con soga desde la misma sala de campanas
Toques actuales de campanas Repique con soga desde la misma sala de campanas
Yugo Madera
Estado original Probablemente el contrapeso de madera sea anterior a la campana existente.
Estado anterior De la Soto hizo en 1892 el esquiĺón (Pequena) y la mayor. A la pequeña le dieron el visto bueno pero a la mayor no, y hubo que refundirla. Terminó el trabajo bien entrado el 1893, dándole esta vez el visto bueno. (TROIANO, Xosé - Comunicación personal 21-05-2021)
Estado actual Numerosos defectos de fundición que incluso cubren parte de la inscripción superior.
El badajo es de grandes dimensiones, característico de campana fija. Punto de percusión muy amplio.
El badajo está un poco caído, y pega en la parte alta de la bola (con peligro de rotura).
Hay una cuña para bloquear el movimiento de la campana
Mecanismos de toque Cuerda al badajo que llega al pie de la torre
Actuaciones urgentes Debe volverse a atar el badajo para que pegue en su punto.
Propuestas La campana debe ser limpiada, por dentro y por fuera, para recuperar la sonoridad original, mediante chorro de arena húmeda.
Debe restaurarse el contrapeso de madera, por su conservación y estabilidad, aunque teniendo en cuenta que la campana debe permanecer inmóvil.
La campana debe repicar. Sería conveniente que el mecanismo tirase del propio badajo, mediante una instalación electromecánica o hidráulica, que permitiese una gran velocidad de respuesta, para reproducir los toques originales y no impedir los posibles toques manuales.
Valoración Campana interesante. Puede refundirse en caso de rotura tras su documentación.
Instalación La instalación es original y debe ser conservada para proteger la sonoridad y otros valores culturales. Cualquier mecanización deberá conservar estas cualidades, reproducir los toques tradicionales y permitir los toques manuales.
Autores ficha LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 21-05-2021
Referència 6354


Localización Torre das campás
Diámetro 129
Altura 109
Borde 13
Año fundición 1893
Descripción A campá leva unha breve inscrición na parte superior, difícil de documentar por numerosos defectos de fundición da campá: "... JULIAN ORAPRONOBIS" que pode traducirse como (SAN) XIAO ROGA POR NÓS.
No medio exterior hai unha cruz con pedestal - dous cirios no pedestal cunha pequena custodia nun extremo e Santa Bárbara no outro.
No medio interior hai unha curiosa variación das famosas características das campás: "CIMBALUM - QUE / POPULUM VOCO / CONGREGO CLERO / NIMBUM FUGO / DEFUNCTOS PLORO / E FESTAS QUE HONORO"
O habitual é escribir "POPULUM VOCO CONGREGO CLERO NIMBUM FUGO DEFUNCTOS PLORO FESTAS DECORO"
A expresión QUE en latín vai unida á palabra anterior e significa "E" polo que carece de sentido ao principio da frase latina "CIMBALUMQUE", pois significaría E AS CAMPÁS e é innecesaria ao final, sobre todo tras engadir E (que non é latín). Unha tradución posible sería (COMO) AS CAMPÁS, CHAMO AO POBO, CONGREGO AO CLERO, AFASTO TORMENTAS, CHORO DEFUNTOS E HONRO AS FESTAS.
Finalmente na parte inferior pon "JUAN MA DELA SOTA DE LUGO LAHÎZO SÎENDO RECTOR EL L # D # ANÎCETO LUÎS PÎNAQUE # Y ALCALDE" / "D # RÎCARDO GONZALEZ CAL EN 1893" que deberon escribir JUAN MARÍA DE LA SOTA DE LUGO LA HIZO SIENDO RECTOR EL LICENCIADO DON ANICETO LUIS PINAQUE Y ALCALDE DON RICARDO GONZALEZ CAL EN 1893.
Na inscrición as íes levan acuse, característica moi pouco usual nas campás.
Tercio (T) (2 cordóns) /
"... JULIAN ORAPRONOBIS" /
(2 cordóns) /
(grinalda de triángulos investidos)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal - dous cirios no pedestal cunha pequena custodia nun extremo e Santa Bárbara no outro)
(06) "CIMBALUM - QUE / POPULUM VOCO / CONGREGO CLERO / NIMBUM FUGO / DEFUNCTOS PLORO" /
(3 cordóns) /
(06) "E FESTAS QUE HONORO"
Medio pie (MP) "JUAN MA DELA SOTA DE LUGO LAHÎZO SÎENDO RECTOR EL L # D # ANÎCETO LUÎS PÎNAQUE # Y ALCALDE" /
(cordón) /
"D # RÎCARDO GONZALEZ CAL EN 1893"
(3 cordóns)
Prima Reb 4 +17
Hum Re 3 -45
Tercera Fa 4 -11
Quinta Sol 4 +41
Octava Mib 5 -45
Toques tradicionales de campanas Probablemente repique cunha soga desde o pé da torre e repique tamén con soga desde a mesma sala de campás
Toques actuales de campanas Repique con soga desde a mesma sala de campás
Yugo Madeira
Estado original Probablemente o contrapeso de madeira sexa anterior á campá existente.
Estado anterior De la Sota en 1892 fixo o esquilón (Pequena) e a maior. A pequena déronlle o visto bó pero, a maior non, e tivo que volver a refundila. Rematou co traballo xa entrado en 1893 dándolle esta vez o visto bo. (TROIANO, Xosé - Comunicación personal 21-05-2021)
Estado actual Numerosos defectos de fundición que mesmo cobren parte da inscrición superior.
O badalo é de grandes dimensións, característico de campá fixa. Punto de percusión moi amplio.
O badalo está un pouco caído, e bate na parte alta da bola (con perigo de rotura).
Hai unha cuña para bloquear o movemento da campá
Mecanismos de toque Corda ao badalo que chega ao pé da torre
Actuaciones urgentes Debe volverse a atar o badalo para que pegue no seu punto.
Propuestas A campá debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridade orixinal, mediante chorro de area húmida.
Debe restaurarse o contrapeso de madeira, pola súa conservación e estabilidade, aínda que tendo en conta que a campá debe permanecer inmóbil.
A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badalo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Valoración Campá interesante. Pode refundirse en caso de rotura tras a súa documentación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autores ficha LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 21-05-2021