La Mangranera (5) - Catedral de la Mare de Déu de l'Assumpció i Sant Agustí - SOLSONA (CATALUNYA)
Referència 622
Referència 622


Localización sala de campanas
Diámetro 151
Altura 125
Borde 14
Fundidor ERICE, VIDAL
Año fundición 1940
Descripción La campana, de forma romana, lleva diversas inscripciones, en español y en latín. En la parte superior interior pone: "SE REFUNDIO EL ANO 1940 PARA LA CATEDRAL DE SOLSONA" en la que faltan las tildes.
En el media hay, a la parte de afuera, una gran cruz con pedestal, y a la parte de dentro una Virgen del Claustro, Patrona de Solsona. Bajo de esta pone "ACUDE AL TEMPLO PUNTUAL CADA VEZ QUE YO TE LLAMO QUE ES COMO SI TE LLAMARA EL MISMO DIOS SOBERANO" y por debajo la marca de fábrica, en monotipo: "VIDAL ERICE PAMPLONA".
En el medio pie pone en latín, en la parte interior "SUB EPISCOPO VALENTINO COMELLAS ET PRAETORE CIVITATIS JOSEPHO SERRA" que se puede traducir por SIENDO OBISPO VALENTÍN COMELLAS Y ALCALDE DE LA CIUTDAD JOSÉ SERRA".
La inscripción en español es la misma que hay en la campana mediana de Vic, aunque aquella tiene una forma normal y no de campana romana, y que fue descrita por carta del Cabildo como "Traen inscripciones, muy poco lúcidas, en castellano. No vale la pena de transcribirlas." Esta campana Mangranera se caracteriza no solo por la inscripción compartida, sino por poner explícitamente que fue fundida para Solsona, indicando además el nombre del obispo y del alcalde.
El hecho que el año siguiente se hiciesen dos campanas nuevas por otro fundidor puede ser indicio de un cierto descontento ante unas campanas tan extrañas para la cultura local.
Asas Reforzadas con tiras de hierro.
Tercio (T) Cordón /
cordón /
(06) "SE REFUNDIO EL AÑO 1940 PARA LA CATEDRAL DE SOLSONA" [CH2.5] /
(guirnalda neogótica)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal)
(06) (Virgen del Claustro, Patrona de Solsona) /
"ACUDE AL TEMPLO PUNTUAL / CADA VEZ QUE YO TE LLAMO / QUE ES COMO SI TE LLAMARA / EL MISMO DIOS SOBERANO" [CH2.5] /
(marca de fábrica, monotipo) "VIDAL ERICE / PAMPLONA" [CH1]
Medio pie (MP) guirnalda /
(06) "SUB EPISCOPO VALENTINO COMELLAS" /
cordón /
"ET PRAETORE CIVITATIS JOSEPHO SERRA" [CH2.5] /
cordón
Prima Si 3 +03
Hum Do 3 +22
Tercera Mib 4 -25
Octava Si 4 +09
Toques tradicionales de campanas La campana se ha tocado, de manera principal, dejándola invertida ya que incluso cuenta con un tope en el muro para dejarla invertida. También es probable que la campana participase en repiques, mediante cueda y gancho unido al badajo.
Toques actuales de campanas La campana se toca exclusivamente a badajazos. Hay una cuerda que llega desde el badajo hasta el pie de la torre para los toques diarios y las señales de muerto.
Yugo Viga de hierro - la misma campana hace de contrapeso
Estado original La campana se hizo nueva en 1940, así como un peculiar yugo de hierro que utiliza la misma campana como contrapeso.
Estado anterior En 1989 estaba como en 2004, aunque quizás algo más sucia. Parece que en aquel momento aún se podía oscilar.
Estado actual La campana está inmovilizada y solamente se toca a badajazos, aunque iba muy suave para voltearla (a la manera catalana). El badajo está mal atado y pega un poco bajo.
Por otra parte se trata de una campana de forma "romana", característica de Castilla y Euskadi, de las que hay escasísimos ejemplares en toda la Corona de Aragón. En consecuencia se trata de una campana con una sonoridad diferente, y poco habitual en estas tierras.
Mecanismos de toque Cuerda al badajo para tocar desde abajo
Propuestas Aunque la campana forma parte ya, desde hace 65 años, del paisaje sonoro de la Catedral, sería más coherente refundirla y hacer una campana grande, armonizada con las cuatro existentes, y dotada de yugo de madera y de piedra. Visto el escaso interés, tanto de la campana como de su sonido y de su epigrafía, parece suficiente documentarla bien y hacer una campana nueva, con sonoridad e inscripciones adecuadas a las necesidades actuales.
Debe plantearse el futuro de los toques de campana, con una posible mecanización alternativa al campanero cotidiano, con un motor de impulsos que pueda oscilar la campana e incluso dejarla invertida hacia arriba entre toque y toque y que no impida el toque manual.
Protección Protección genérica al encontrarse en un BIC declarado. Ni la campana ni su instalación tienen ningún elemento digno de protección.
Valoración Campana interesante. Puede fundirse en caso de rotura después de documentarla.
Instalación La instalación ha sido sustituida y debe reconstruirse para restaurar los valores sonoros y culturales del instrumento, así como los toques tradicionales.
Notas Aunque parezca una enorme campana, su perfil peculiar implica que tendrá un 30% menos de peso, como mínimo.
Documentación de la campana:
Autores ficha CIURANA I ABELLÍ, Blai
Fecha ficha 01-12-2023
Referència 622


Localización sala de campanes
Diámetro 151
Altura 125
Borde 14
Año fundición 1940
Descripción La campana, de forma romana, porta diverses inscripcions, en español i en llatí. En la part superior interior posa: "SE REFUNDIO EL ANO 1940 PARA LA CATEDRAL DE SOLSONA" en la qual falten les titlles.
En el mig hi ha, a la part de fora, una gran creu amb pedestal, i a la part de dins una Mare de Déu del Claustre, Patrona de Solsona. Baix d´aquesta hi posa "ACUDE AL TEMPLO PUNTUAL CADA VEZ QUE YO TE LLAMO QUE ES COMO SI TE LLAMARA EL MISMO DIOS SOBERANO" i per baix la marca de fàbrica, en monotip: "VIDAL ERICE PAMPLONA".
En el mig peu hi posa en llatí, a la part interior "SUB EPISCOPO VALENTINO COMELLAS ET PRAETORE CIVITATIS JOSEPHO SERRA" que es pot traduir per ESSENT BISBE VALENTÍ COMELLAS I ALCALDE DE LA CIUTAT JOSEP SERRA.
La inscripció en español és la mateixa que hi ha a la campana mitjana de Vic, tot i que aquesta té una forma normal i no de campana romana, i que fou descrita per carta del Capítol com "Traen inscripciones, muy poco lúcidas, en castellano. No vale la pena de transcribirlas." Aquesta campana Mangranera es caracteritza no sols per la inscripció compartida, sinó per posar explícitament que fou fosa per a Solsona, indicant-hi, a més, el nom del bisbe i de l´alcalde.
El fet que l´any següent es féssin dues campanés més per un altre fonedor pot ser indici d´un cert descontent davant unes campanes tant alienes a la cultura local.
Asas 7 Reforçades amb tires de ferro.
Tercio (T) Cordó /
cordó /
(06) "SE REFUNDIO EL ANO 1940 PARA LA CATEDRAL DE SOLSONA" [CH2.5] /
(garlanda neogòtica)
Medio (M) (00) (creu amb pedestal)
(06) (Mare de Déu del Claustre, Patrona de Solsona) /
"ACUDE AL TEMPLO PUNTUAL / CADA VEZ QUE YO TE LLAMO / QUE ES COMO SI TE LLAMARA / EL MISMO DIOS SOBERANO" [CH2.5] /
(marca de fàbrica, monotip) "VIDAL ERICE / PAMPLONA" [CH1]
Medio pie (MP) garlanda /
(06) "SUB EPISCOPO VALENTINO COMELLAS" /
cordó /
"ET PRAETORE CIVITATIS JOSEPHO SERRA" [CH2.5] /
cordó
Prima Si 3 +03
Hum Do 3 +22
Tercera Mib 4 -25
Octava Si 4 +09
Toques tradicionales de campanas La campana s´ha tocat, de manera principal, duent-la a seure, comptant fins i tot amb topall en el mur per deixar-la asseguda. També és probable que la campana participès en repics, mitjançant corda i gantxo lligat al batall.
Toques actuales de campanas La campana es toca exclusivament a batallades. Hi ha una corda que arriba del batall fins al peu de la torre per als tocs diaris i els senyals de mort.
Yugo Biga de ferro - la mateixa campana fa de contrapès
Estado original La campana fou feta nova en 1940, així com un peculiar jou de ferro que utilitza la mateixa campana com a contrapès.
Estado anterior En 1989 la campana estava igual que en 2004, tot i que potser una mica més bruta. Sembla que en aquell moment encara es podia brandar.
Estado actual La campana està immobilitzada, i només es toca a batallades, tot i que anava molt fina per voltejar-la a la manera catalana. El batall està mal lligat i pica una mica baix.
Per altra banda es tracta d´una campana de forma "romana", característica de Castilla i Euskadi, de les quals hi ha escassísims models en tota la Corona d´Aragó. En conseqüència es tracta d´una campana amb una sonoritat diferent, i poc habitual en aquestes terres.
Mecanismos de toque Corda al batall per tocar des de baix
Propuestas Tot i que la campana ja forma part, des de fa 65 anys, del paisatge sonor de la Catedral, seria més coherent refondre-la i fer una campana gran, harmonitzada amb les quatre existents, i dotada de jou de fusta i pedra. Vist l´escàs interès, tant de la campana, com del seu so i de la seva epigrafia, sembla suficient documentar-la bé, i fer una nova campana, amb sonoritat i inscripcions adequades a les necessitats actuals.
Cal plantejar-se el futur dels tocs de la campana, amb una possible mecanització alternativa al campaner quotidià, amb un motor d´impulsos que pugui brandar la campana i dur-la a seure entre toc i toc, i que no impedeixi el toc manual.
Protección Protecció genèrica al trobar-se en un BIC declarat. Ni la campana ni la seva instal•lació tenen cap element digne de ser protegit.
Valoración Campana interessant. Pot refondre´s en cas de trencament després de documentar-la.
Instalación La instal•lació ha sigut substituïda i cal reconstruir-la per restaurar els valors sonors i culturals de l´instrument, així com els tocs tradicionals.
Notas Tot i que sembla una enorme campana, el seu perfil peculiar implica que tindrà un 30% menys de pes, com a mínim.
Autores ficha CIURANA I ABELLÍ, Blai
Fecha ficha 01-12-2023